تحلیل وضعیت شامخ اقتصاد ایران در شهریورماه | کاهش اعتماد فعالان اقتصادی ادامه دارد
بررسی تازهترین دادههای منتشرشده از سوی مرکز پژوهشهای اتاق ایران نشان میدهد که شاخص مدیران خرید یا شامخ کل اقتصاد در شهریورماه روی عدد ۴۵.۵ قرار گرفته است؛ عددی که تأیید میکند فضای کلی کسبوکار کشور برای هجده ماه متوالی در مرز رکود حرکت کرده و هنوز نشانهای از بازگشت به ثبات دیده نمیشود.
فشار بر تولید؛ اثر همزمان کمبود نقدینگی و افت تقاضا
طبق ارزیابی بنگاهها، شاخص مربوط به میزان تولید و ارائه خدمات در این ماه ۴۵.۳ اعلام شد. اگرچه شیب کاهش نسبت به ماه قبل کمتر شده، اما فعالان اقتصادی همچنان یکی از چالشهای اصلی را قطعیهای مقطعی برق و محدودیت منابع مالی عنوان کردهاند. از سوی دیگر، افت قدرت خرید مصرفکنندگان و کاهش سفارشات داخلی همچنان موتور تولید را ضعیف نگه داشته است.
سفارشهای جدید در پایینترین سطوح یکسال اخیر
یکی از شاخصهای حساس در این گزارش، شاخص سفارشات جدید مشتریان است که برای نوزدهمین ماه پیاپی روند نزولی را ثبت کرده. فضای مبهم اقتصادی و نگرانی از فعال شدن مکانیسم ماشه و تشدید تحریمها باعث شده بخش قابلتوجهی از مصرفکنندگان و خریداران سازمانی، تصمیمگیری را به تعویق بیندازند.
صادرات؛ فرصت ارزی که با ریسک سیاسی گره خورده است
هرچند کاهش نرخ ریال در ظاهر میتواند صادرات را جذابتر کند، اما مشکلات رفع تعهد ارزی، پیچیدگیهای نقلوانتقال پول و فضای ریسک منطقهای باعث شده بسیاری از صادرکنندگان با احتیاط و محدودیت فعالیت کنند. همین شرایط احتمال کاهش ورودی ارز به کشور و محدود شدن توان رقابت صادراتی را افزایش داده است.
مواد اولیه؛ کمترین سطح موجودی در ۳۱ ماه گذشته
کاهش پیوسته موجودی مواد اولیه در بنگاهها که اکنون به کمترین سطح از اسفند ۱۴۰۱ رسیده، هشداری جدی است. کندی در فرآیند تأمین ارز و ترخیص کالا از گمرک در کنار افزایش قیمت مواد اولیه، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. بسیاری از واحدها ناچار شدهاند برای اجرای سفارشات موجود، از موجودی انبارهای خود مصرف کنند بدون آنکه توان جایگزینی داشته باشند.
بازار کار؛ توقف جذب نیرو و آغاز موج تعدیل پنهان
کاهش رشد فعالیتهای اقتصادی تأثیر مستقیم بر وضعیت استخدام گذاشته و چهارمین ماه پیاپی روند نزولی در جذب نیرو ثبت شده است. نکته قابلتوجه اینجاست که با وجود کمبود نیروی کار ماهر، بنگاهها به دلیل فشار مالی از جذب نیرو صرفنظر کردهاند و در مواردی حتی به تعدیل محدود نیرو اقدام کردهاند. این وضعیت، هشدار جدیدی برای صندوق بیمه بیکاری و تامین اجتماعی محسوب میشود.
بررسی وضعیت شامخ بخش صنعت؛ توقف رکود یا آغاز احیا؟
در بخش صنعت اما تصویر کمی متفاوت است. شاخص مدیران خرید صنعتی به عدد ۵۰.۶ رسیده و بعد از هفت ماه به محدوده خنثی بازگشته است. افزایش سرعت تحویل سفارشات و رشد جزئی تولید از دلایل اصلی بهبود این شاخص عنوان شده است.
با این حال، تحلیل پاسخدهندگان نشان میدهد این رشد هنوز پایدار و مطمئن نیست. فعالان صنعتی معتقدند با افزایش هزینههای تولید، نوسان نرخ ارز و فضای نامطمئن صادرات، نمیتوان در کوتاهمدت انتظار جهش واقعی تولید داشت.