چالشهای تأمین مواد اولیه و سیاستهای ارزی؛ گلایه تولیدکنندگان از بیثباتی بازار
در ماههای اخیر بسیاری از تولیدکنندگان ایرانی نسبت به اختلال در زنجیره تأمین مواد اولیه و طولانی شدن فرایند تخصیص ارز انتقاد کردهاند. یکی از فعالان اقتصادی در گفتوگو با رسانه ما توضیح داد که واحدهای تولیدی برای دریافت مواد اولیهای مانند نخ ویسکوز و الیاف اکریلیک، گاهی تا چند ماه در انتظار تخصیص ارز میمانند، در حالیکه هنوز سازوکار مشخصی برای عرضه ارز در تالار دوم وجود ندارد.
به گفته او، تأخیرهای پیدرپی باعث افزایش هزینه واردات شده و عملاً قدرت رقابت تولیدکنندگان داخلی در بازار را کاهش داده است. این فعال صنعتی تصریح کرد: «وقتی اختلاف بین نرخ ارز رسمی و آزاد زیاد میشود، تولید دیگر صرفه اقتصادی ندارد. اگر تولیدکننده بخواهد با ارز آزاد کار کند، قیمت تمامشده بالا میرود و توان رقابتی از بین میرود.»
نبود نظارت مؤثر بر بازار مواد اولیه
او در ادامه با اشاره به آشفتگی بازار مواد اولیه گفت: «متأسفانه هیچ نهاد مشخصی مسئول نظارت بر عرضه و قیمتگذاری مواد اولیه نیست. در نتیجه برخی تأمینکنندگان با افزایشهای بیضابطه قیمت یا استفاده از روشهای شبهربوی، از کمبود بازار سوءاستفاده میکنند.»
به گفته او، در حالی که تولیدکنندگان برای دریافت تسهیلات بانکی باید مراحل دشواری را طی کنند، تأمینکنندگان مواد اولیه سودهای کلان و نامتعارفی به دست میآورند که این موضوع تعادل بازار را به هم زده است.
عقبماندگی سیاستهای حمایتی در مقایسه با رقبا
این تولیدکننده با مقایسه وضعیت صنعت نساجی ایران با کشورهایی نظیر هند و ترکیه اظهار داشت: «در کشورهای موفق، دولتها با ارائه تسهیلات ارزان و یارانه انرژی از تولیدکنندگان حمایت میکنند، اما در ایران تولیدکننده درگیر چالشهایی مانند کمبود نقدینگی، قطعی برق و نوسانات ارزی است.»
او اضافه کرد: «بسیاری از صادرکنندگان برای ادامه فعالیت ناچارند صادرات خود را از طریق کارتهای بازرگانی دیگران انجام دهند، چون بازگرداندن ارز صادراتی با نرخ دستوری برایشان صرفه ندارد. این روند بیاعتمادی و خروج سرمایه از کشور را به دنبال دارد.»
اختلاف قیمت داخلی و جهانی
وی در بخش دیگری از سخنانش به اختلاف قیمت مواد اولیه در داخل و خارج اشاره کرد و گفت: «در حالیکه قیمت جهانی الیاف طی ماههای اخیر کاهش یافته، در بازار داخلی چند بار افزایش قیمت اعمال شده است. این مسئله نشان میدهد سازوکار نظارت و عرضه در داخل کشور دچار ضعف ساختاری است.
بحرانهای داخلی بزرگتر از تحریمها
به باور این فعال اقتصادی، مشکلات صنعت نساجی ایران بیشتر ریشه داخلی دارند تا تحریم خارجی. او توضیح داد: «صنعتی که سالها پیش از تحریمها پویا بود، امروز بهدلیل سیاستهای ناکارآمد داخلی و ناهماهنگی نهادی در حال فرسایش است. اگر این روند ادامه یابد، سرمایهگذاران از بخش تولید خارج و کارآفرینان مجبور به مهاجرت میشوند.»
ضعف در سیاستگذاری تولید و بازاریابی
این کارآفرین یکی از مشکلات اساسی تولید در کشور را نبود نگاه جامع از تأمین مواد اولیه تا فروش محصول دانست و گفت: «در کشورهای توسعهیافته، پیش از شروع تولید، بازار هدف بهدقت تحلیل میشود؛ اما در ایران معمولاً تولید بدون بررسی بازار آغاز میشود و بعد از آن تازه به دنبال مشتری میگردیم.»
او ادامه داد: «اکنون بیش از ۹۰ درصد بازار جهانی مربوط به محصولات ارزانقیمت زیر ۱۰ دلار است، اما سیاستهای ارزی کشور بهجای تمرکز بر تولید رقابتی، به واردات دستگاههای گرانقیمت اختصاص مییابد. بعضی از این تجهیزات حتی هرگز وارد خط تولید نمیشوند و مستقیماً در گمرک فروخته میشوند؛ نشانهای از سیاستگذاری معکوس در صنعت.
انرژی؛ گره کور دیگر تولید
صابر با اشاره به کاهش ۵۰ درصدی ظرفیت تولید در تابستان امسال خاطرنشان کرد: «قطع برق نهتنها در تابستان، بلکه در فصول سرد هم ادامه دارد. اگر دولت امکان استفاده از انرژی خورشیدی را با تسهیلات ویژه برای صنایع فراهم کند، میتوان بخشی از این مشکل را برطرف کرد. البته هزینه بالای تجهیزات و نگهداری پنلها بدون حمایت دولتی، مانع اجرای این طرحهاست.»